Aðrar færslur

Ofureldfjöll – Yellowstone

Á næstunni ætlum við að bæta við efni um svokölluð ofureldfjöll (Super volcanoes) en þau eru talin vera 4-5 á jörðinni, ekkert þó á Íslandi til allrar hamingju.  Ofureldfjall er eldfjall sem getur framleitt yfir 1000 rúmkílómetra af gosefnum í einu eldgosi.  Til samanburðar komu upp um 19-20 rúmkílómetrar í Eldgjárgosinu  árið 934 sem er mesta gos Íslandssögunnar.   Eins og gefur að skilja hefði stórgos í ofureldfjalli mikil áhrif um allan heim og gæti jafnvel leitt til endaloka núverandi siðmenningar á jörðinni.  Á Youtube má finna mikið af góðu efni um ofureldfjöll og hér er vandaður þáttur úr smiðju BBC um ofureldstöðina Yellowstone í Bandaríkjunum.

 

Uppfærsla

Nú er unnið af uppfærslu síðunnar.  Reynt verður að forðast að taka hana niður en það gæti þó verið óhjákvæmilegt í einhverjar klukkustundir næstu daga.

Að þessu sinni er um nokkra útlitsupplyftingu að ræða.  “Content” svæðið er stækkað til að nýta betur pláss en einnig til að síðan njóti sín betur á stærri skjám.  Síðuhausinn er uppfærður með nýjum myndum og litum á síðunni breytt eitthvað.

Fljótlega fara að birtast greinar um erlent efni og ýmis fróðleikur um jarðfræði.   Allar hugmyndir um viðbætur eða efnistök eru sem fyrr vel þegnar:)

Jarðskjálfti við Ingólfsfjall

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/07/ingolfsfjall NULL.jpg)Nokkuð snarpur jarðkjálfti að stærð 3,1 varð i Ingólfsfjalli skömmu eftir hádegi í dag.  Fannst hann vel í nágrenninu ss. í Hveragerði og á Selfossi.  Nokkur skjálftavirkni hefur verið á þessum slóðum undanfarnar vikur en þetta er stærsti skjálftinn hingað til.  Ingólfsfjall er um 550 metra hátt móbergsfjall og ekki virkt eldfjall.  Þau eldstöðvakerfi sem eru næst fjallinu eru Hengillinn í vestri og Grímsneseldstöðin í austri.

Þetta eru hinsvegar nær örugglega hefðbundnir brotaskjálftar.  Þess má geta að suðurlandsskjálftinn 2008 sem mældist 6,3 á Richter átti upptök sin undir Ingólfsfjalli.

Breytingar á eldgos.is – Erlent efni

Nú munu fara að birtast á eldgos.is fréttir af erlendum atburðum þ.e. jarðskjálftum og eldgosum þegar um meiriháttar atburði er að ræða.  Leitast verður við að útskýra orsakir atburðanna.  Að auki er fyrirhugað að setja inn greinar um ofureldstöðvar (supervolcanos) og stærstu eldgosum sögunnar gerð skil.

Skjálftar við Tungnafellsjökul

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/04/tungnafellsjokull NULL.jpg)Á Skírdag hófst skjálftahrina við Tungnafellsjökul sem er 1540 metra hátt lítt virkt eldfjall um 25 km. norðvestur af Bárðarbungu.  Af og til hafa komið fram skjálftar í sprungusveim fjallsins, þeir stærstu árið 1996 þegar spennulosun varð á svæðinu vegna elgossins í Gjálp.   Tungnafellsjökull er á mörkum þess að teljast virk eldstöð, aðeins er vitað um tvö lítil hraun við eldfjallið sem gætu verið frá nútíma.

Um 20 skjálftar hafa mælst í hrinunni, sá stærsti tæplegar 3 á Richter varð í nótt.  Athygli vekur að flestir eru skjálftarnir á um 10-12 km dýpi sem gæti bent til einhvernskonar kvikuhreyfinga undir eldstöðinni.

Meðfylgjandi mynd er fengin af skálftavefsjá veðurstofu Íslands (http://www NULL.vedur NULL.is/).

Fréttir í öðrum miðlum um skjálftana:

mbl.is (http://www NULL.mbl NULL.is/frettir/innlent/2012/04/07/skjalftahrina_vid_tungnafellsjokul/) Jarðskjálftahrina við Tungnafellsjökul

vísir.is (http://www NULL.visir NULL.is/skjalftahrina-vid-tungnafellsjokul/article/2012120409412) Skjálftahrina við Tungnafellsjökul

dv.is (http://www NULL.dv NULL.is/frettir/2012/4/7/jardskjalftahrina-hofst-skirdag/) Jarðskjálftahrina hófst á Skírdag

ruv.is (http://www NULL.ruv NULL.is/frett/skjalftar-vid-tungnafellsjokul)Skjálftar við Tungnafellsjökul

Annar fróðleikur um Tungnafellsjökul (http://www NULL.hi NULL.is/vidburdir/meistaravorn_hja_jardvisindadeild_the_fissure_swarm_of_tungnafellsjokull_recent_movements_thorhildur_bjornsdottir) Meistaravörn Þórhildar Björnsdóttur, úrdráttur.

Við áramót

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/01/grimsvotn NULL.jpg)Nú er árið 2012 gengið í garð og rétt að fara yfir það markverðasta sem gerðist árið 2011.  Þar er að sjálfsögðu efst á lista stórgosið í Grímsvötnum í maí.  Það kom engum á óvart að þar yrði gos en krafturinn í því var miklu meiri en menn eiga að venjast í Grímsvatnagosum.  Gosið stóð hinsvegar stutt, kanski til allrar hamingju því nóg voru lætin meðan það stóð.  Mikið öskufall varð á suðausturlandi, að hluta til á sömu svæðum og höfðu orðið fyrir barðinu á Eyjafjallajökli árið áður.  Þetta 5 sólarhringa gos framleiddi jafnmikið af gosefnum og gosið í Eyjafjallajökli sem stóð i 40 daga!

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/01/Katla_1918 NULL.jpg)Katla var með derring allt árið, sérstaklega þó um sumarið þegar talið er að smágos hafi orsakað hlaup í Múlakvísl.  Gosið, ef eitthvað var, náði ekki uppúr jöklinum.  Á haustmánuðum urðu öflugar jarðskjálftahrinur í Kötlu en sú gamla lét það duga að sinni.  Heldur hægðist um undir lok ársins enda á Katla það helst til að gjósa á tímabilinu september til nóvember miðað við söguna.  Tengist það vænntanlega þrýstingsbreytingum vegna snjóbráðnunar á jöklinum seinni part sumars.

Krísuvíkursvæðið var á talsverðri hreyfingu af og til á árinu.  þar gengu yfir skjálftahrinur og nokkuð landris hefur einnig mælst á svæðinu.   Ekki er enn ljóst hvað veldur því, væntanlega þó annaðhvort kvikusöfnun undir svæðinu eða breytingar á háhitasvæðinu.

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/01/bardarbunga2 NULL.jpg)Bárðarbunga hristist stundum hressilega á árinu og virtist hreyfingin ná yfir stórt svæði, frá Hamrinum í suðri að Kistufelli norðan við Bárðarbungu.  Þetta kerfi hefur verið órólegt lengi, reyndar síðustu áratugi en ekki enn gosið.  Gjálpargosið 1996 tilheyrði Grímsvatnaeldstöðinni þó stór skjálfti í Bárðarbungu hafi komið gosinu af stað.

Þá urðu einnig hrinur í Suðvesturhorni Langjökuls eins og reyndar stundum vill verða.  Mikla athygli vöktu svo manngerðir jarðskjálftar á Hellisheiði í tengslum við dælingu vatns í borholur á svæðinu.

HVAÐ SEGJA VÖLVURNAR UM 2012 ?

Það er séríslenskur siður að ákveðnir fjölmiðlar fá völvur til liðs við sig um áramót og svona til gamans kíkjum við á hvað völvur Vikurnnar og DV hafa um næsta ár að segja hvað hamfarir varðar.  Er fyrst til að nefna að þær eru algjörlega á öndverðum meiði og virðast hafa mjög ólík tengsl í andaheimum.  Vikuvölvan spáir miklum hamförum í Kötlu á árinu  og reyndar miklum umbrotum víða á landinu.  Katla á að hreyfa bæði við Heklu og Vatnajökli.  Nefnir hún einnig Grímsey og Kolbeinsey til sögunnar en þó líklega frekar fyrir jarðsjálfta á því svæði en eldgos.  Þá nefnir hún Bláfjallasvæðið og Reykjaneshrygginn, hann fer að gera “einhverja vitleysu” á næstunni. Þá sér hún byggð fara undir hraun.  Hvað Kötlu varðar sér hún mikla gjósku og einnig hraun.  Okkar mat: Að allt þetta gerist á einu ári er nú frekar hæpið, jafnvel þó um 2012 sé að ræða!  Einnig er mjög ólíklegt að hraun renni frá Kötlu, slíkt gerist ekki í gosi sem er í öskjunni undir 700 metra þykkum ís en þar eru langflest Kötlugosin.  Hinsvegar getur gosið í hlíðum fjallsins eða eins og gerðist árið 934 að sprungan nái úr öskjunni og norður fyrir jökulinn en hvort tilfellið sem er verður að telja mjög ólíklegt enda virknin síðustu ár bundin við öskjuna fyrst og fremst en einnig Goðabungu.  Hún er reyndar nær íslausu svæði á Fimmvörðuhálsi og A-V sprunga gæti tæknilega séð náð inn á íslaust svæði þar.

(http://www NULL.eldgos NULL.is/wp-content/uploads/2012/01/surtsey NULL.jpg)DV völvan tekur svo allt annan pól í hæðina og segir Kötlu sofa áfram!  – Hún spáir hinsvegar gosi í sjó á milli lands og Vestmannaeyja. Það væri reyndar grafalvarlegur atburður að fá gos á þeim slóðum enda ekki nema tæpir 10 km. á milli Heimaeyjar og fastalandsins – Gosið gæti allt eins teygt sig inn á Heimaey.  Elliðaey er norðaustan við Heimaey, mynduð í stóru gosi fyrir um 5-6000 árum.  Það er reyndar ekkert útilokað að hrinan sem hófst við Vestmannaeyjar 1963 með Surtseyjargosinu (?) sé ekki liðin hjá.  En í þessu sambandi er vert að geta þess að það er ekki alveg á hreinu að goshrinan í Vestmannaeyjakerfinu hafi hafist með Surtsey.  nokkuð áreiðanlegir annálar benda til þess að gos hafi orðið í sjó við Vestmannaeyjar árið 1896 og hér má svo sjá frásögn (http://nafar NULL.blog NULL.is/blog/nafar/entry/1209455/) af hugsanlegu gosi árið 1941 en af því fer þó fáum sögum.  Vestmannaeyjakerfið er svolítið líkt Heklu að því leiti að nánast enginn fyrirvari er á gosum þar, einhverjir skjálftar fáum klukkustundum fyrir gos virðist vera allt og sumt.  En vonum bara að DV völvan hafi rangt fyrir sér.

Talandi um Heklu þá telur sá er þetta ritar langlíklegast að hún láti á sér kræla á árinu – reyndar miklu líklegri en aðrar eldstöðvar.  Vitað er að kvika hefur safnast í kvikuhólfið frá síðasta gosi og þrýstingur orðinn nokkuð mikill.

Eldgos.is óskar lesendum gleðilegs árs og friðar.

Færslusafn eftir mánuðum