Jarðskjáltar um víða veröld

  • Sun 11:51:06 (UTC) 4.1,AZORES-CABO DE SAN VICEN.. - Details
  • Sun 11:51:04 (UTC) 4.0,AZORES-CABO DE SAN VICEN.. - Details
  • Sun 11:22:51 (UTC) 4.1,WESTERN - Details
  • Sun 11:17:41 (UTC) 4.8,Northern - Details
  • Sun 11:05:45 (UTC) 4.4,- 15km ENE of Torata, - Details
  • Sun 10:47:13 (UTC) 4.4,Off Coast of - Details
  • Sun 09:45:43 (UTC) 4.5,- 87km ENE of Kiunga, Pa.. - Details
  • Sun 09:39:25 (UTC) 3.7, - Details
  • Sun 09:06:15 (UTC) 3.9,NEAR COAST OF - Details
  • Sun 08:20:00 (UTC) 3.4,6 Km al noroeste de Guir.. - Details
(http://www NULL.chess NULL.com?ref_id=4222785)
Free online chess games! (http://www NULL.chess NULL.com/)

admin

Hvað er að gerast í Öræfajökli ?

Hvannadalshnjúkur

Hvannadalshnjúkur og Öræfajökull

Öræfajökull er stór og mikil eldkeila og hæsta fjall Íslands.  Siðan jarðskjálftamælingar hófust hefur verið afskaplega lítil skjálftavirkni í eldstöðinni en nú allra síðustu ár hefur farið að bera á smáskjálftum og tíðni þeirra virðist vera að aukast.  Þann 4. október s.l.  varð skjálfti upp á M 3,4 í fjallinu og smáskjálftar á bilinu M 0,5-2 eru að mælast flesta eða alla daga.

Gos í Öræfajökli eru fátíð, aðeins tvö frá landnámi og meðal tímalengd á milli gosa hefur verið áætluð um 400-900 ár.  Eldfjöll breyta þó oftar en ekki um goshegðun og nærtækasta dæmið um slikt er Hekla sem áður gaus nokkuð reglulega tvisvar á öld en kemur svo með fjögur gos á aðeins 30 árum.

Öræfajökull gaus árið 1362 griðarlegu sprengigosi ,mesta sprengigosi á Íslandi síðan land byggðist.  Það er talið að allt að 400 manns hafi farist í því gosi þegar blómleg byggð í Öræfasveit er nefndist Litla Hérað, varð gusthlaupum og eða jökulhlaupum að bráð í gosinu og eyddist með öllu.   Til allrar hamingju eru ekki öll gos í Öræfajöklu svona stór, gosið árið 1727 var miklu minna og hefur líklega svipað til gossins í Eyjafjallajökli árið 2010.   Ef Öræfajökull er að undirbúa gos þá verður að telja mun líklegra að gosið verði minniháttar eða miðlungsgos fremur en eitthvað í ætt við hamfarirnar árið 1362.

En miðlungsstórt gos í Öræfajökli er þó ekkert gamanmál.  Þar sem fjallið er mjög bratt  þá mundi jökulhlaup ná niður á þjóðveg og í byggð á mun skemmri tíma en frá flestum öðrum eldstöðvum undir jöklum á Íslandi.  Mögulegar og líklegar hlaupleiðir eru líka lítt þekktar og kannaðar miðað við t.d. frá Kötlu.

En spurningunni hvort Öræfajökull sé að undirbúa gos er hægt að svara játandi.  Tíðni jarðskjálfta er smámsaman að aukast og þeir eru á dýpi þar sem verður að telja liklegt að kvikuhólf sé til staðar í fjallinu.  Kvika virðist því vera að streyma í hólfið og Gps mælingar staðfesta jafnramt að fjallið er að þenjast út.

Þar sem vísindamenn þekkja ekki  forsögu gosa í Öræfajökli þá er ómögulegt að áætla hve löng þessi þróun getur verið áður en til goss kemur.  Svo má heldur ekki gleyma því að “áfylling kvikuhólfa” stöðvast stundum en slíkt gerðist t.d. í Henglinum um aldamótin þegar allt virtist stefna í gos þar.  En það er full ástæða til að fylgjast með Öræfajöki enda stór og varasöm eldstöð.

Vístindamenn hafa getið sér til að minnkandi jökulfarg kunni að skýra skjálftana.  Það getur meira en verið en minnkandi jökulfarg getur jafnframt þýtt aukna tíðni gosa.  Mörg gríðarstór gos urðu t.d. á landinu þegar ísaldarjökullinn var að bráðna og tíðni þeirra jókst mikið.  Það er ekki óliklegt að virkni eldstöðva í Vatnajöki muni sýna svipaða þróun næstu áratugi og aldir ef jökullinn heldur áfram að hopa vegna loftslagsbreytinga.

Snarpir skjálftar í Bárðarbungu

Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands en breytt af síðuhöfundi. Sjá texta til skýringar.

Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands en breytt af síðuhöfundi. Sjá texta til skýringar.

Í gærkvöldi og fyrri hluta nætur mældust snarpir jarðskjálftar í Bárðabungu.  Sá stærsti var M4,7 og er stærsti skjálftinn í eldfjallinu frá goslokum árið 2015.  Stóri skjálftinn varð á um 5 km dýpi.  Nokkrir aðrir skjálftar urðu á bilinu M3-4 og fjöldi minni skjálfta.

Það virðist vera að tíðni stærri skjálfta fari vaxandi og það sem einnig vekur athygli er að þeir verða nánast allir á svipuðum slóðum í öskjunni, norðvestan eða norðantil í henni.  Í aðdraganda eldgossins í Holuhrauni dreyfðust þeir víðar og enduðu flestir í suðausturhluta öskjunnar þar sem kvika fann sér svo farveg í sprungusveim sem lá norður og kom að lokum upp í Holuhrauni.

Það er vitað að frá Bárðarbungu liggur einnig sprungusveimur til suðvesturs.  Það var áhyggjuefni fyrir gosið hvort kvika mundi ná að komast inn í þann sprungusveim og gæti á hugsanlega komið upp á Veiðivatnasvæðinu eins og hefur tvívegis gerst eftir landnám.   Það gerðist ekki.

Spurningin er hinsvegar hvað er að gerast þarna norðan til í öskjunni því eins og áður segir virðast allir stærstu skjálftarnir eftir gosið verða þar.  Er kvika að reyna að troða sér þar upp sem gæti leitað til suðvesturs?  Það er ekki útilokað.  Engu að síður er þetta þróun sem gæti tekið mörg ár áður en næsta gos verður.  Þó verður að áætla að miðað við fjölda og stærð jarðskjálfta frá því gosinu lauk þá sé þessari umbrotahrinu í Bárðarbungu alls ekki lokið.

Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands og sýnir upptök skjálftanna.  Ég teiknaði inn á hana líklega sprungusveima frá bárðarbungu, annan í átt að Holuhrauni, leið kvikunnar í gosinu 2014-15 og hinn sem ég tel liklegt að liggi til suðvesturs frá öskjunni.

Snarpir skjálftar á Suðurlandi

Upptök skjálftanna í hrinunni við Selfoss. Myndin er fengin af skjálftavefsjá á vef Veðurstofu Íslands.

Upptök skjálftanna í hrinunni við Selfoss. Myndin er fengin af skjálftavefsjá á vef Veðurstofu Íslands.

Skjálftahrina hófst í gærkvöldi um 6km ANA af Selfossi.  Stærsti skjálftinn mældist M4,1 en nokkrir aðrir eru um og yfir 3.  Hrinan virðist enn í fullum gangi og ekki hægt að útiloka stærri skjálfta.  Þessi hrina virðist vera á afmarkaðri sprungu.  Þar sem tiltölulega stutt er liðið frá sterkum Suðurlandsskjálftum (2000 og 2008) þá eru ekki miklar líkur á að mjög stórum skjálftum á þessu svæði, ekki nema skjálftarnir færi sig í vesturátt. Skjálftar mikið stærri en M4 eru því ólíklegir, nema skjálftamiðjan færist til

Suðurlandsskjálftarnir árin 2000 og 2008 kláruðu sig nefnilega ekki ef svo má segja.  Það vantaði skjálftana vestan Ölfusár en venjulega enda þessar stóru skjálftahrinur á skjálftum á Hellisheiði/Bláfjallasvæðinu.  Ekkert bendir þó til annars en að þessi hrina haldi sig bara á þessu svæði og deyji svo út.

Engar eldstöðvar eru tengdar þessu skjálftasvæði.  Næsta eldstöðvakerfi er Grímsneskerfið (Kerið og tengdir gígar) en það hefur ekki verið nein virkni í því kerfi í þúsundir ára og fátt sem bendir til þess að það breytist í náinni framtíð.

Skjálftar við Langjökul

Jarðskjálftahrina hófst við suðvesturenda Langjökuls í morgun.  Um 20 skjálftar höfðu mælst um hádegið, sá stærsti M 3,1 og fannst

Upptök skjálftanna við Langjökul. Myndin er fengin af vef veðurstofu Íslands.

Upptök skjálftanna við Langjökul. Myndin er fengin af vef veðurstofu Íslands.

vel.  Ferðaþjónustufyrirtæki eru með starfsemi á þessum slóðum og fann fólk á þeirra vegum fyrir stærstu skjálftunum.  Líklegt er að þeir hafi einnig fundist í Húsafelli sem er ekki langt frá, eða um 12-13 km.

Skjálftarnir eru flestir fremur grunnir á 2-5 km dýpi.  Algengt er að skjálftahrinur verði við Langjökul, einkum við vesturbrún hans.  Tvö eldstöðvakerfi eru talin vera í jöklinum, annað norðantil í honum og hitt sunnantil.  Þessir skjálftar eru í útjaðri þess kerfis.  Hrina varð á svipuðum slóðum í júní 2011 en þó heldur sunnar.

Ekki hefur gosið í eldstöðvakerfum Langjökuls síðan árið 900 þegar Hallmundarhraun rann alla leið til byggða í Hvítársíðu um 50 km leið frá norðvesturbrún Langjökuls.  Öfugt við litla gosvirkni er jarðskjálftavirknin allmikil við jökulinn.

Hlaup hafið í Múlakvísl

Lítið hlaup virðist vera hafið í Múlakvísl sem rennur undan Mýrdalsjökli.  Rafleiðni hefur aukist mikið í ánni síðustu daga sem bendir til þess að jarðhitavatn renni í hana.  Rennsli jókst svo verulega í kvöld og er enn að aukast á miðnætti.  Það er alltaf spurning hvernig þetta jarðhitavatn brýst fram.

Í gær mældist öflugur jarðskjálfti í Kötlu M 4,5.   Hrinur verða gjarnan í Kötlu síðsumars og frameftir hausti en það tengist bráðnun á jöklinum.  Jarðhitavirkni undir jöklinum bræðir hann einnig og getur valdið skjálftum og minniháttar jökulhlaupum eins og nú virðist vera að gerast.

Hægt er að fylgjast með rennsli í Múlakvísl á vef Veðurstofunnar (http://vmkerfi NULL.vedur NULL.is/vatn/vdv_historical NULL.php).

Snörp jarðskjálftahrina á Reykjanesskaga

Upptök skjálfta á Reykjanesskaga í dag.  Grænu stjörnurnar eru skjálftar yfir M 3.

Upptök skjálfta á Reykjanesskaga í dag. Grænu stjörnurnar eru skjálftar yfir M 3.  Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Um 200 jarðskjálftar hafa mælst í allsnarpri hrinu við Fagradalsfjall á Reykjanesskaga í dag.  Tveir skjálftanna mældust um M 4 og fundust vel á Reykjanesi og höfuðborgarsvæðinu.

Skjálftarnir virðast liggja á tveim samsíða SV-NA sprungum og eru sniðgengisskjálftar og engin merki um kvikuhreyfingar.  Það er svosem ekkert óvanalegt við snarpa hrinu á þessum stað þó algengara sé að þær verði á Krísuvíkursvæðinu, en það liggur um 10-15 km vestar.

Hrinan er enn í fullum gangi þegar þetta er ritað  um kl 17 30  en langflestir skjálftarnir eru á milli M 1- M2 af stærð og frekar grunnir eða á 2-4 km dýpi.  Þarna eru greinilega sniðgengissprungur að brotna.

Jarðskjálftahrinur á Reykjanesskaga geta verið nokkuð þrálátar og því má alveg búst við skjálftum næstu daga á svæðinu.  Sjaldgæft er að mjög stórir skjálftar verði á þessum slóðum, M 5 er eiginlega hámarkið.

Færslusafn eftir mánuðum