Öskjusigið í Bárðarbungu rannsakað

Í Holuhraunsgosinu, aðdraganda þess og í kjölfarið gafst vísindamönnum sjaldgæft tækifæri til að rannsaka öskjusig meðan á því stóð.  Askjan í Bárðarbungu seig um allt að 65 metra á þeim 6 mánuðum sem gosið stóð yfir.  Öskjusig fylgir gjarnan stórgosum og í flestum íslenskum eldstöðvum eru öskjur.  Þó eru dæmi um eldfjöll sem hafa ekki enn myndað öskjur eins og t.d. Hekla, en hún mun eflaust gera það í fjarlægri framtíð.

BardarbungaStærstu eldgos Íslandssögunnar eiga það sameiginlegt að verða tugi kílómetra frá megineldstöðvum.  Þannig var um Lakagígagosið 1783, Eldgjárgosið um árið 934,  Vatnaöldugosið 870 og Veiðivatnagosið um árið 1480.  Tvö þau síðastnefndu tilheyra eldstöðvakerfi Bárðarbungu en í þau skipti hljóp kvikan til suðvesturs og komu upp sem mikil sprungugos á Veiðivatnasvæðinu.  Það verður að segjast eins og er að mikil mildi var að kvikan hljóp til norðurs í Holuhraunsgosinu en ekki til suðvesturs inná Veiðivatnasvæði þar sem margar stórar vatnsaflsvirkjanir eru staðsettar.

Í öllum þessum gosum er nær öruggt að öskjusig hefur orðið.  Eldgjárgosið átti uppruna sinn í Kötlu og askjan í Kötlu hefur eflaust sigið um tugi metra.  Eldgjárgosið er það það mesta síðan land byggðist, amk. 10 sinnum meiri kvika kom upp í því heldur en í Holuhraunsgosinu.  Lakagígagosið varð í kjölfar kvikuhlaups úr Grímsvötnum í Vatnajökli.  Þar er stór askja sem eflaust hefur sigið mikið í þeim hamförum.

Það virðist hafa verið regla að stórgos verður í eldstöðvakerfi Bárðarbungu á um 5-700 ára fresti.  Um 600 ár líða frá Vatnaöldugosinu um 870 að Veiðivatnagosinu 1480 og svo 535 ár að Holuhraunsgosinu.  Þrátt fyrir að þau umbrot séu etv. ekki að fullu yfirstaðin þá verður að telja afar ólíklegt að annað gos af þessari stærðargráðu verði í þessari hrinu en minniháttar gos gætu vel orðið á næstu árum og þá líklegast undir jökli.

Hér má sjá grein um rannsóknina á öskjusiginu inná vef Veðurstofunnar. (http://www NULL.vedur NULL.is/um-vi/frettir/rannsokn-a-oskjusigi-i-bardarbungu-varpar-nyju-ljosi-a-staerstu-hraungos-islandssogunnar)

 

Athugasemdir

Skjálfti upp á 4,4 í Bárðarbungu

Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands og sýnir upptök skjálfta í Vatnajökli síðustu sólarhringa.

Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands og sýnir upptök skjálfta í Vatnajökli síðustu sólarhringa.

Skjálftavirkni heldur áfram að aukast í Bárðarbungu og skjálftarnir verða öflugri með hverjum mánuðinum.  Í morgun varð skjálfti upp á M 4,4 sem er stærsti skjálftinn frá goslokum.  Um 20 eftirskjálftar fylgdu í kjölfarið, þar af tveir yfir M 3.  Stóri skjálftinn var á um 6 km dýpi

Ekki verður annað séð en að þessi þróun haldi áfram þar til það dregur til frekari tíðinda.

Athugasemdir

Stærsti skjálfti frá goslokum í Bárðarbungu

Upptök jarðskjálfta í Vatnajökli síðustu sólarhringa.  Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Upptök jarðskjálfta í Vatnajökli síðustu sólarhringa. Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Í nótt varð skjálfti norðan til í Bárðarbunguöskjunni M 4,2 en þetta er stærsti skjálftinn í eldfjallinu frá goslokum i Holuhrauni fyrir rúmu ári síðan.  Annar skjálfti M 3,5 mældist skömmu síðar á sömu slóðum.  Upptök skjálftanna eru á 3-4 km dýpi og verða líkast til á hringsprungum í öskjunni vegna þrýstings frá kviku sem leitar upp í kvikuhólfið sem talið er að sé á um 10-15 km dýpi.  Enginn gosórói mældist og því er ekkert sem bendir til þess að gos sé yfirvofandi.

Jarðskjálftarnir eru að verða sífellt öflugri frá goslokum sem bendir til vaxandi kvikuinnstreymis að neðan.  Miðað við lotubundna sögu Bárðarbungu þar sem rek- og gliðnunarhrinur virðast geta staðið yfir í áratugi þá má ætla að hún láti aftur á sér kræla á næstu árum og þangað til má búast við enn aukinni og öflugri skjálftavirkni.

Fréttir fjölmiðla um skjálftann:

Mbl.is – Jarðskjálfti i Bárðarbungu (http://www NULL.mbl NULL.is/frettir/innlent/2016/04/08/jardskjalfti_i_bardarbungu/)

Ruv.is  – Snarpur jarðskjálfti við Bárðarbungu (http://ruv NULL.is/frett/snarpur-jardskjalfti-vid-bardarbungu-0)

Dv.is – Jarðskjálfti að stærð 4,2 í Bárðarbungu: Sá stærsti frá goslokum (http://www NULL.dv NULL.is/frettir/2016/4/8/jardskjalfti-ad-staerd-42-i-bardarbungu-sa-staersti-fra-goslokum/)

Visir.is – Stór skjálfti í Bárðarbungu (http://www NULL.visir NULL.is/stor-skjalfti-i-bardarbungu/article/2016160408841)

 

 

Athugasemdir

Skjálftar á Krýsuvíkursvæðinu

Upptök jarðskjálftanna við Krýsuvík.  Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Upptök jarðskjálftanna við Krýsuvík. Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Jarðskjálftahrina hófst í kvöld skammt NA af Krýsuvík við Kleifarvatn.  Hrinan hófst á skjálfta upp á M 3,9 en hann fannst víða á Reykjanesskaga og höfuðborgarsvæðinu.  Nokkrir smáir eftirskjálftar fylgdu en svo róaðist svæðið.  Rétt fyrir miðnætti tók hrinan sig upp að nýju.  Skjálftarnir eru flestir á 4-8 km dýpi og virðast vera hefðbundnir brotaskjálftar.

Krýsuvíkursvæðið er mjög virkt jarðskjálftasvæði og síðast varð svipuð hrina á þessum slóðum í maí 2015.

Athugasemdir

Jarðskjálftahrina í Öxarfirði

Jarðskjálftar í Öxarfirði.  Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Jarðskjálftar í Öxarfirði. Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Undanfarna sólarhringa hefur staðið yfir smáskjálftahrina í Öxarfirði.  Upptakasvæðin eru tvö, annarsvegar um 10-12km VNV af Kópaskeri og svo aftur um 30 km VNV af Kópaskeri, líklega þó á sömu sprungunni á Tjörnesbrotabeltinu.  Fjöldi smáskjálfta er kominn yfir 200 en aðeins einn hefur mælst yfir M3 enn sem komið er.   Hér er um brotaskjálfta að ræða og tengjast ekki kvikuhreyfingum eða eldvirkni.

Stórir skjálftar eru þó alþekktir á þessu svæði, svo vill til að fyrir réttum 40 árum, þann 13.janúar 1976 varð skjálfti á þessum slóðum sem mældist rúmlega M6 og olli miklum skemmdum á Kópaskeri og í nágrenni.

Árin 2012 og 13 urðu öflugar hrinur á Tjörnesbrotabeltinu en þær urðu Eyjafjarðarmegin á beltinu.

Jarðskjálftahrinur á þessum slóðum eiga það til að vera þrálátar og standa jafnvel vikum saman með hléum þannig að þessi hrina gæti vel undið uppá sig.

Athugasemdir

Skjálftar í Bárðarbungu taldir tengjast kvikuinnstreymi

Skjálftar í Bárðarbungu.  Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Skjálftar í Bárðarbungu. Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands.

Tveir nokkuð snarpir skjálftar urðu í norðausturbarmi Bárðarbunguöskjunnar sunnudaginn 20.desember.  Mældist sá stærri M 3,5 og hinn M 3,1.  Jarðfræðingar telja þessa skjálfta merki um kvikuinnstreymi undir eldstöðina og að gos geti jafnvel orðið innan tveggja ára.

Það er vitað að gos í Bárðarbungueldstöðinni eru sjaldan stök, þar verða gos- og rekhrinur sem geta staðið yfir í áratugi og verður að telja mjög líklegt að slík hrina hafi hafist í ágúst í fyrra þegar gaus í Holuhrauni.  Ómögulegt er að segja til um hvar í sprungukerfi Bárðarbungu næsta gos verður en fjallið sjálft, þ.e. Bárðarbunga er alltaf líklegasti staðurinn og þá yrði gosið væntanlega undir jökli.

Vaxandi óróa og skjálftavirkni fór að gæta í Bárðarbungu í sumar og virðist skjálftavirknin aukast hægt og örugglega.  Þá hafa einnig mælst af og til djúpir (um 20km) lágtíðniskjálftar undir Bárðarbungu en þeir eru klárlega merki um kvikuhreyfingar.

Visir.is: Skjálftar í Bárðarbungu merki um kvikustreymi (http://www NULL.visir NULL.is/skjalftar-i-bardarbungu-merki-um-kvikustreymi/article/2015151229770)

 

Athugasemdir

Færslusafn eftir mánuðum